وقتی سخن از سرطان تخمدان می شود، شاید اولین چیزی که ذهن خیلی از خانمها را مشغول میکند، «جراحی» باشد. این موضوع کاملا طبیعی است، چون جراحی یکی از اصلیترین مراحل درمان این نوع سرطان محسوب میشود.در این مطلب قرار است خیلی ساده و شفاف برایتان توضیح بدهیم که جراحی سرطان تخمدان دقیقاً چطور انجام میشود، چه مراحلی دارد و بعد از آن چه انتظاری باید داشته باشید.
چه کسانی کاندایدای جراحی سرطان تخمدان هستند؟
جراحی سرطان تخمدان برای زنانی توصیه میشود که به دلیل شرایط پزشکی خاص نیاز به برداشتن تومور یا بافت سرطانی دارند. کاندیدای این جراحی شامل موارد زیر هستند:
- زنان مبتلا به سرطان تخمدان اولیه
- زنانی که تومور تخمدان بدخیم دارند.
- بیمارانی با سرطان پیشرفته تخمدان که به درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند.
- زنانی که ریسک بالای گسترش سرطان تخمدان دارند.
- بیمارانی با علائم شدید ناشی از تومور تخمدان
10 دلیل انجام جراحی سرطان تخمدان
در ادامه قصد داریم دلایلی که باعث می شود جراحی سرطان تخمدان را انجام دهید نام خواهیم برد:
- برای برداشتن توده سرطانی و جلوگیری از بزرگتر شدن آن
- برای مشخص شدن دقیق مرحله سرطان
- برای جلوگیری از پخش شدن سرطان به بقیه اعضای بدن
- برای کم کردن حجم تومور و مؤثرتر شدن شیمیدرمانی
- برای خارج کردن تخمدان و بافتهای درگیر بیماری
- برای کاهش درد، نفخ و فشار در ناحیه شکم
- برای پیشگیری از عوارض خطرناک مثل انسداد روده
- برای افزایش شانس درمان و طول عمر بیمار
- برای کمک به انتخاب بهترین روش درمان بعد از جراحی
- برای کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن
روش های جراحی سرطان تخمدان
جراحی سرطان تخمدان بسته به مرحله بیماری، نوع تومور و میزان گسترش آن متفاوت است. پزشک ممکن است یک روش را انتخاب کند یا چندین عمل را در یک جراحی انجام دهد تا هم تومور برداشته شود و هم مرحله بیماری بهطور دقیق مشخص گردد. در ادامه تمام روشهای جراحی سرطان تخمدان را همراه با شرح کامل آنها بررسی میکنیم.
۱. سالپنگو اوفورکتومی یکطرفه
در این روش تنها تخمدان و لوله فالوپ درگیر برداشته میشود. این روش معمولاً برای زنانی که سرطان در مراحل بسیار اولیه دارند و فقط یک تخمدان درگیر شده است انجام میشود.مزیت این نوع جراحی حفظ باروری است؛ زیرا تخمدان سالم و رحم باقی میماند و امکان بارداری آینده وجود دارد. این روش بیشتر در تومورهای سلولزایا یا بیماران جوان انتخاب میشود.
۲. سالپنگو اوفورکتومی دوطرفه
در این روش هر دو تخمدان و لوله فالوپ برداشته میشود. این جراحی برای بیمارانی انجام میشود که سرطان در هر دو طرف گسترش یافته باشد یا در مراحل پیشرفته قرار داشته باشند.با انجام این جراحی، بدن بلافاصله وارد یائسگی میشود، اما ریسک عود سرطان به شدت کاهش مییابد. این روش یکی از درمانهای اصلی سرطان تخمدان است.
۳. هیسترکتومی جزئی
در هیسترکتومی جزئی، فقط رحم برداشته میشود و دهانه رحم باقی میماند.این روش معمولا زمانی استفاده میشود که سرطان به رحم رسیده باشد اما دهانه رحم درگیر نشده باشد. مزیت آن حفظ بخشی از ساختار لگن و جلوگیری از عوارض هیسترکتومی کامل است.
۴. هیسترکتومی کامل
در این روش رحم و دهانه رحم بهطور کامل برداشته میشود.این جراحی زمانی انجام میشود که سرطان ممکن است به بخشهای مختلف رحم سرایت کرده باشد یا نیاز باشد فضای داخل لگن کاملاً از بافتهای مستعد درگیری پاکسازی شود. این روش همراه با اوفورکتومی دوطرفه بسیار رایج است.
۵. لنفادنکتومی
در این روش غدد لنفاوی لگن و نواحی اطراف آئورت برداشته میشوند.این کار برای تشخیص دقیق مرحله بیماری انجام میشود، زیرا سلولهای سرطانی ممکن است بدون تشکیل توده، در غدد لنفاوی پخش شوند. برداشتن غدد درگیر میتواند شانس کنترل سرطان و انتخاب درمان مؤثرتر را افزایش دهد.
۶. اونتکتومی
اومنتوم لایه نازکی از چربی است که روی معده و رودهها قرار دارد و یکی از محلهای شایع گسترش سرطان تخمدان است.در اونتکتومی، این پرده چربی برداشته میشود تا تودههای ریز و پنهان احتمالی حذف شوند. این روش نقش بسیار مهمی در جلوگیری از عود سرطان دارد زیرا سرطان تخمدان معمولاً به سرعت به اومنتوم گسترش مییابد.
۷. جراحی کاهش جرم
این روش زمانی استفاده میشود که سرطان پیشرفته باشد و تودههای زیادی در شکم وجود داشته باشد.هدف جراحی کاهش جرم، خارج کردن بیشترین مقدار ممکن از تومور است. هرچه توده کمتر شود، شیمیدرمانی بهتر عمل میکند.گاهی لازم است بخشی از اندامهای مجاور مثل روده کوچک، روده بزرگ، طحال یا دیافراگم نیز برداشته شود. این روش یکی از مهمترین جراحیها برای افزایش طول عمر بیماران مبتلا به سرطان تخمدان پیشرفته است.
۸. جراحی کاهش جرم گسترده برای سرطان متاستاتیک
در این روش علاوه بر برداشتن تخمدانها و اومنتوم، تومورهایی که به اندامهای دورتر رسیدهاند نیز خارج میشود.
این میتواند شامل بخشهایی از کبد، طحال، روده یا حفره شکمی باشد.
هدف، حذف تمام تودههای قابلبرداشت است تا فشار تومور کاهش یابد و علائم بیمار بهتر شود. این روش در کنار شیمیدرمانی نتایج بسیار بهتری ایجاد میکند.
اگر نیاز به جراحی سرطان تخمدان دارید، همین حالا با دکتر نسرین مرادی تماس بگیرید و از مشاوره تخصصی و ایمن بهرهمند شوید
مراحل آمادگی قبل از جراحی سرطان تخمدان
برای اینکه جراحی سرطان تخمدان با موفقیت بیشتری انجام شود، چند مرحله آمادگی لازم است که قبل از عمل باید طی شود. این مراحل کمک میکنند بدن برای جراحی آماده شود و خطرات احتمالی کاهش پیدا کند. در ادامه، مهمترین نکات را به زبان ساده مرور میکنیم:
- ویزیت و معاینه کامل توسط متخصص زنان و انکولوژی برای ارزیابی اولیه بیماری انجام میشود.
- آزمایشها و بررسیهای اولیه شامل آزمایش خون، سونوگرافی، سیتیاسکن یا MRI برای تعیین میزان پیشرفت بیماری و شرایط کلی بدن انجام میشود.
- بررسی مارکرهای توموری مانند CA-125 به تشخیص دقیقتر و برنامهریزی جراحی کمک میکند.
- مشاوره بیهوشی و بررسی سابقه پزشکی، داروها و حساسیتها برای انتخاب روش مناسب بیهوشی انجام میشود.
- تنظیم یا قطع داروهای خاص مانند رقیقکننده خون و داروهای فشار طبق نظر پزشک انجام میگیرد.
- رعایت ناشتایی و رژیم غذایی قبل از عمل و در صورت نیاز پاکسازی روده طبق دستور پزشک ضروری است.
- بررسی عملکرد قلب و ریه برای اطمینان از تحمل جراحی و بیهوشی صورت میگیرد.
- آمادگی روحی و ذهنی بیمار و دریافت اطلاعات کامل درباره جراحی به کاهش استرس کمک میکند.
- بستری شدن در بیمارستان، آمادهسازی پوست و تکمیل پرونده پزشکی قبل از ورود به اتاق عمل انجام میشود.
- برنامهریزی مراقبتهای بعد از عمل و دریافت رضایتنامه جراحی تکمیلکننده مراحل آمادگی بیمار است.
10عوارض عمل جراحی سرطان تخمدان
عمل جراحی سرطان تخمدان ممکن است با برخی عوارض همراه باشد که آگاهی از آنها به مدیریت بهتر و کاهش ریسک کمک میکند. مهمترین عوارض شامل موارد زیر است:
- شاید در محل جراحی احساس درد داشته باشید.
- ممکن است پس از عمل دچار خونریزی شوید.
- احتمال دارد محل برش دچار عفونت شود.
- گاهی ممکن است بهدلیل بیتحرکی بعد از عمل لخته خون تشکیل شود.
- ممکن است حین جراحی به اندامهای اطراف مانند روده یا مثانه آسیب وارد شود.
- ممکن است نسبت به داروهای بیهوشی واکنش یا حساسیت داشته باشید.
- احتمال دارد بعد از عمل دچار تهوع و استفراغ شوید.
- ممکن است اطراف محل جراحی تورم و التهاب ایجاد شود.
- شاید تا چند هفته احساس ضعف و خستگی عمومی داشته باشید.
- ممکن است بعد از عمل دچار اختلالات گوارشی مانند نفخ یا یبوست شوید.
مراقبتهای بعد از جراحی سرطان تخمدان
پس از عمل، استراحت کافی و پرهیز از انجام فعالیتهای سنگین ضروری است تا بدن فرصت ترمیم داشته باشد. مراقبت دقیق از زخم و پانسمان، مراجعه منظم به پزشک برای بررسی روند بهبودی و مصرف منظم داروهای تجویزی طبق دستور متخصص از نکات کلیدی دوران نقاهت هستند. همچنین، داشتن تغذیه سالم و متعادل، نوشیدن مایعات کافی برای حفظ هیدراتاسیون بدن، شروع تدریجی فعالیتهای سبک مانند پیادهروی کوتاه، کنترل درد و تورم با روشهای توصیهشده پزشک و رعایت دقیق بهداشت شخصی برای پیشگیری از عفونت، همگی از اقدامات ضروری پس از جراحی سرطان تخمدان به شمار میروند.
مدت بستری و بهبودی بعد از جراحی سرطان تخمدان
مدت زمان بستری پس از جراحی سرطان تخمدان به نوع عمل و وضعیت بیمار بستگی دارد و معمولاً حدود یک هفته است. در جراحیهای سبکتر یا مراحل اولیه سرطان، این مدت کوتاهتر میشود. پس از ترخیص، ملاقات با جراح برای بررسی زخم، روند بهبودی و نیاز به درمانهای تکمیلی انجام میشود. در صورت فاصله زیاد بیمار با بیمارستان، امکان مشاوره تلفنی نیز وجود دارد.
جراحی تشخیصی و جراحی درمانی چه تفاوتی دارند؟
جراحی درمانی و جراحی تشخیصی از نظر هدف و کاربرد با هم تفاوت دارند.برای مثال جراحی تشخیصی زمانی انجام میشود که پزشک برای تشخیص دقیق بیماری نیاز به بررسی مستقیم بافت یا اندام دارد؛ در این روش معمولاً نمونهبرداری (بیوپسی) انجام میشود تا نوع بیماری مشخص شود.اما جراحی درمانی زمانی صورت میگیرد که نوع بیماری مشخص شده است و هدف، حذف کامل بافت آسیبدیده و کنترل بیماری است. بهطور خلاصه، جراحی تشخیصی برای تشخیص است و جراحی درمانی برای درمان است.
تفاوت بین جراحی کامل و جراحی حفظ باروری
جراحی کامل در سرطان تخمدان به معنای برداشتن کامل تخمدانها، رحم و اغلب بافتهای اطراف است تا تمام سلولهای سرطانی حذف شوند. این نوع جراحی معمولاً برای بیمارانی که دیگر قصد بارداری ندارند و یا بیماری پیشرفته است، انجام میشود.در مقابل، جراحی حفظ باروری تلاش میکند تخمدان سالم و رحم را نگه دارد تا بیمار بتواند در آینده باردار شود. این نوع جراحی معمولاً در مراحل اولیه سرطان و برای زنان جوانی که میخواهند بچهدار شوند، انجام میشود. البته در این روش، جراح فقط بخشهای سرطانی را برمیدارد و مراقب است بافتهای بارور باقی بمانند.
مدت زمان بهبودی و بستری در بیمارستان بعد از جراحی سرطان تخمدان
مدت زمان بهبودی و بستری بعد از جراحی سرطان تخمدان به شدت بیماری، نوع جراحی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد؛ معمولاً بیماران پس از جراحی ۳ تا ۷ روز در بیمارستان بستری میشوند تا وضعیت علائم حیاتی، کنترل درد، ترمیم زخم و عملکرد دستگاه گوارش بررسی شود. بعد از ترخیص، بهبودی کامل ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد و در این مدت بیمار باید مراقبتهای پس از جراحی، تغذیه مناسب، استراحت کافی و پیگیریهای منظم با پزشک را رعایت کند تا روند بهبود به بهترین شکل انجام شود.
نکات قبل از جراحی سرطان تخمدان
قبل از جراحی سرطان تخمدان، رعایت چند نکته مهم میتواند به کاهش عوارض، آمادگی بهتر و افزایش موفقیت جراحی کمک کند. در ادامه ده نکته ضروری را میخوانید.
- حتماً آزمایشهای پیش از عمل را انجام دهید چون پزشک باید بداند بدن شما چقدر آماده جراحی است و ریسکها کاهش پیدا کند.
- حتماً با انکولوژیست زنان مشورت کنید تا بهترین روش جراحی و برنامه درمان بعد از عمل مشخص شود.
- داروهایی که مصرف میکنید را به پزشک اطلاع دهید چون برخی داروها ممکن است خطر خونریزی یا تداخل دارویی ایجاد کنند.
- داروهای رقیقکننده خون مثل آسپرین یا وارفارین را طبق دستور پزشک تنظیم کنید چون خونریزی حین عمل میتواند خطرناک باشد.
- قبل از عمل ناشتا باشید چون مصرف غذا یا نوشیدنی میتواند خطر حین بیهوشی را افزایش دهد.
- سیگار و الکل را ترک کنید چون بدن شما آمادهتر میشود و عوارض بعد از عمل کاهش مییابد.
- لیست حساسیتهای دارویی خود را آماده کنید چون پزشک باید بداند چه داروهایی ممکن است واکنش ایجاد کنند.
- یک همراه در روز عمل داشته باشید چون بعد از عمل نیاز به کمک در مراقبتها و جابجایی خواهید داشت.
- رژیم غذایی مناسب داشته باشید چون مصرف پروتئین و مایعات کافی باعث بهبود سریعتر بعد از جراحی میشود.
- تصویربرداریهای لازم مثل سونوگرافی یا سیتیاسکن را انجام دهید چون جراح باید محل و اندازه دقیق تومور را بداند تا جراحی موفقیتآمیز انجام شود.
جمع بندی
جراحی سرطان تخمدان یکی از پایههای اصلی درمان است که بسته به مرحله بیماری و شرایط بیمار، ممکن است به صورت جراحی باز یا لاپاراسکوپی انجام شود. آمادگی کامل قبل از عمل و انتخاب نوع جراحی مناسب، تاثیر زیادی روی نتیجه درمان و کیفیت زندگی بیمار دارد. در مواردی که حفظ باروری برای بیمار اهمیت دارد، جراحیهای خاصی در نظر گرفته میشود.برای دریافت بهترین راهنمایی و درمان متناسب با شرایط شما، دکتر نسرین مرادی با تجربه و تخصص بالا آماده همراهی و حمایت شماست.
سوالات متداول
بله، درد و حساسیت در ناحیه جراحی طبیعی است و با داروهای مسکن کنترل میشود.
برداشتن هر دو تخمدان منجر به یائسگی جراحی میشود که علائمی مانند گرگرفتگی و خشکی واژن را به همراه دارد.
معمولاً بله، به خصوص در مراحل پیشرفته برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده.
